به گزارش خبرنگار مهر، حسین سیمایی صراف پیش از ظهر پنجشنبه در اختتامیه مستبقات قرآنی دانشجویان کشور با تأکید بر ضرورت بازخوانی جایگاه قرآن کریم در زندگی انسان اظهار کرد: قرآن فراتر از یک کتاب برای تلاوت و عبادت، منشوری جامع برای هدایت فکری، پرورش عقلانیت و تعالی اخلاقی بشر است و آثار آن در طول قرن‌های متمادی بر سرنوشت انسان‌ها و جوامع تأثیر گذاشته است.
وی با اشاره به دیدگاه شهید مرتضی مطهری درباره جایگاه تاریخی قرآن افزود: در طول تاریخ کتاب‌های متعددی پدید آمده‌اند که توانسته‌اند بر مسیر زندگی بشر تأثیر بگذارند، اما کمتر اثری را می‌توان یافت که همانند قرآن کریم در طول قرن‌ها منشأ تحول و هدایت انسان‌ها باشد و چنین عمق و گستره‌ای از تأثیرگذاری را به همراه داشته باشد.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه قرآن مجموعه‌ای از معارف متنوع و به‌هم‌پیوسته را در خود جای داده است، تصریح کرد: این کتاب آسمانی را نمی‌توان تنها با یک ویژگی معرفی کرد، چراکه علم، عقل، عشق، احساس و اخلاق در منظومه معرفتی آن جایگاه دارند و در میان این ابعاد، عقلانیت از برجستگی ویژه‌ای برخوردار است.
سیمایی صراف با اشاره به دعوت مکرر قرآن به اندیشیدن و تدبر خاطرنشان کرد: یکی از نشانه‌های عقلانی بودن آموزه‌های قرآن، توجه ویژه به اصل علیت و ارتباط میان علت و معلول است که از مبانی اساسی تفکر منطقی به شمار می‌رود و در شناخت درست پدیده‌ها و تحلیل واقعیت‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
وی ادامه داد: انسان در داوری درباره اشخاص و رویدادها نباید تنها به مشاهدات ظاهری بسنده کند، بلکه باید میان آنچه می‌بیند و علتی که برای آن در نظر می‌گیرد، ارتباطی مستدل و عقلانی برقرار سازد تا گرفتار برداشت‌های نادرست و قضاوت‌های شتاب‌زده نشود.
عقلانیت قرآنی با گمان و تقلید سازگار نیست
وزیر علوم با اشاره به مباحث شهید مطهری درباره خطاپذیری عقل انسان گفت: احتمال اشتباه در فرآیند اندیشه و استدلال، هرگز به معنای بی‌اعتباری عقل یا کنار گذاشتن آن نیست، بلکه باید عواملی را که موجب انحراف در مسیر شناخت می‌شوند، شناسایی کرد و اجازه نداد این عوامل جایگزین تفکر صحیح شوند.
وی با بیان اینکه ظن و گمان و تقلیدهای ناآگاهانه از زمینه‌های بروز خطا در قضاوت‌های انسانی هستند، افزود: هنگامی که انسان به جای تکیه بر شناخت و یقین، برداشت‌های غیرمستند را مبنای تصمیم‌گیری قرار می‌دهد، از مسیر عقلانیت فاصله می‌گیرد و قرآن کریم نیز به روشنی نسبت به چنین رویکردی هشدار داده است.
سیمایی صراف با تأکید بر تفاوت میان قرائت ظاهری آیات و دریافت حقیقت و پیام قرآن اظهار کرد: ممکن است فردی آیات قرآن را بخواند، اما از درک پیام اصلی آن محروم بماند؛ بنابراین صرف خواندن الفاظ برای بهره‌مندی کامل از این کتاب آسمانی کافی نیست و انسان باید با گوش دل به استقبال کلام الهی برود.
وی طهارت روح و آمادگی قلبی را از زمینه‌های مهم بهره‌گیری از معارف قرآن دانست و خاطرنشان کرد: همه انسان‌ها از ظرفیت یکسانی برای دریافت پیام قرآن برخوردار نیستند و میزان آمادگی درونی و گشودگی قلبی افراد در چگونگی فهم و پذیرش این معارف تأثیرگذار است.
وزیر علوم با تأکید بر اینکه قرآن کریم در کنار هدایت اعتقادی و معنوی، شیوه صحیح زندگی و تعامل با دیگران را نیز آموزش می‌دهد، گفت: یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های اخلاق قرآنی، تأکید بر عدالت و انصاف در همه شرایط است؛ به گونه‌ای که حتی اختلاف و دشمنی با دیگران نیز نباید انسان را از رعایت حق و عدالت بازدارد.
حتی در برابر دشمن نیز باید عدالت را رعایت کرد
سیمایی صراف با تبیین جایگاه عدالت در اخلاق قرآنی افزود: ممکن است میان انسان‌ها اختلاف و حتی دشمنی وجود داشته باشد، اما این مسئله نباید بهانه‌ای برای عبور از مرزهای اخلاقی و نادیده گرفتن حقوق دیگران شود و قرآن به انسان می‌آموزد که در مواجهه با مخالفان نیز انصاف و عدالت را فراموش نکند.
وی کرامت انسانی را از دیگر مبانی مهم اخلاق اسلامی برشمرد و تصریح کرد: آموزه‌های قرآن بر رعایت حرمت انسان‌ها و پایبندی به اصول اخلاقی تأکید دارد و این ارزش‌ها باید در رفتارهای روزمره، روابط اجتماعی و نحوه مواجهه افراد با یکدیگر نمود پیدا کند.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در ادامه با اشاره به تحولات علمی و پژوهشی حوزه قرآن پس از پیروزی انقلاب اسلامی اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران توانسته است قرآن را از مهجوریت در عرصه علمی خارج کند و زمینه حضور گسترده‌تر این کتاب آسمانی را در فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و مطالعات تخصصی فراهم آورد.
وی با بیان اینکه وضعیت مطالعات قرآنی در دوران پیش و پس از انقلاب اسلامی قابل مقایسه نیست، افزود: امروز قرآن کریم به یکی از منابع مهم پژوهش و آموزش تبدیل شده و در این عرصه مفسران برجسته‌ای ظهور کرده‌اند و آثار و منابع علمی ارزشمندی در حوزه تفسیر و معارف قرآنی در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.
سیمایی صراف با وجود تأکید بر این دستاوردها، تحقق کامل فرهنگ قرآنی در جامعه را نیازمند تلاش بیشتر دانست و گفت: پیشرفت‌های علمی و افزایش فعالیت‌های پژوهشی به تنهایی به معنای قرآنی شدن زندگی مردم نیست و نمی‌توان مدعی شد که اخلاق فردی، خانوادگی و اجتماعی جامعه به اندازه مطلوب با تعالیم قرآن منطبق شده است.
تلاوت و حفظ باید مقدمه فهم قرآن باشد
وزیر علوم با تأکید بر ضرورت عبور از قرائت ظاهری و حرکت به سوی فهم و عمل به آیات الهی بیان کرد: ترتیل، تلاوت و حفظ قرآن کریم فعالیت‌هایی ارزشمند هستند، اما نباید مقصد نهایی انس با قرآن تلقی شوند، بلکه باید این اقدامات زمینه‌ای برای شناخت مفاهیم و به‌کارگیری آموزه‌های آن در زندگی باشند.
وی آشنایی با محتوای آیات و معارف قرآنی را عاملی برای افزایش بهره معنوی از تلاوت دانست و افزود: هر اندازه شناخت انسان از مفاهیم قرآن عمیق‌تر باشد، ارتباط او با این کتاب آسمانی نیز غنی‌تر خواهد شد و لذت بیشتری از خواندن آن خواهد برد.
سیمایی صراف با توصیف قرآن به عنوان کتاب جان و حیات معنوی انسان خاطرنشان کرد: زمانی که انسان به درک معارف قرآن دست پیدا می‌کند، افق تازه‌ای در برابر او گشوده می‌شود و این شناخت می‌تواند موجب تعالی روح، ارتقای بینش و یافتن راهکارهایی برای مواجهه با مشکلات و دشواری‌های زندگی شود.
وی با تأکید بر اهمیت گسترش فعالیت‌های قرآنی در محیط‌های دانشگاهی اظهار کرد: دانشگاه‌ها علاوه بر مأموریت‌های علمی و آموزشی، باید زمینه مناسبی برای تقویت ارتباط دانشجویان با قرآن و آشنایی آنان با مفاهیم و آموزه‌های این کتاب آسمانی فراهم کنند.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به ضرورت توسعه محافل قرآنی در محیط‌های دانشجویی گفت: امیدوارم جلسات انس با قرآن در خوابگاه‌های دانشجویی نیز شکل بگیرد تا دانشجویان بتوانند در کنار فعالیت‌های علمی و تحصیلی، از فرصت‌های بیشتری برای تلاوت، تدبر و آشنایی با معارف قرآنی برخوردار شوند.
سیمایی صراف در پایان با تأکید بر نیاز جامعه به ترویج فرهنگ قرآن اظهار کرد: گسترش فعالیت‌های قرآنی در دانشگاه‌ها و فراهم آوردن زمینه شناخت عمیق‌تر دانشجویان از مفاهیم این کتاب الهی ضرورتی جدی است و باید تلاش شود ارتباط نسل جوان با قرآن از سطح تلاوت و حفظ فراتر رفته و در اندیشه، اخلاق و رفتار اجتماعی آنان تجلی پیدا کند.
نظر شما